Udzielenie urlopu bezpłatnego

Urlop bezpłatny jest uprawnieniem pracownika unormowanym w art. 174 Kodeksu Pracy. Zgodnie z tym przepisem, urlop ten może zostać udzielony na pisemny wniosek pracownika, w którym wskazany zostaje okres wnioskowanej przerwy w świadczonej pracy. Pracodawca nie musi wyrażać na niego zgody.

Warto pamiętać, że okresu urlopu bezpłatnego nie wlicza się do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze, np. stażu pracy uwzględnianego przy obliczaniu wymiaru urlopu, określającego nabycie prawa do nagrody jubileuszowej. Nie jest również uwzględniany do określenia okresu zatrudnienia, na podstawie którego ustalany zostaje okres wypowiedzenia umowy o pracę.

Pracownik nie otrzymuje wynagrodzenia, a pracodawca nie odprowadza za pracownika składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. Stosunek pracy zostaje niejako zwieszony. Brak faktu odprowadzania składek oznacza, że w przypadku choroby, pracownikowi nie należy się zasiłek chorobowy, nie ma prawa do świadczeń należnych z ZUS, np. zasiłku macierzyńskiego, a także nie może korzystać z państwowej opieki zdrowotnej.

Okres przebywania na urlopie bezpłatnym powoduje zmniejszenie wymiaru urlopu przysługującego pracownikowi w danym roku, proporcjonalnie do czasu trwania umowy. I tak na przykład, jeżeli pracownik, który ma prawo do 26 dni urlopu w roku kalendarzowym, złoży wniosek o 2 miesięczny urlop bezpłatny, będzie mógł skorzystać z prawa do 22 dni urlopu wypoczynkowego (wymiar urlopu został proporcjonalnie pomniejszony o urlop należny za 2 miesiące pracy). Warto w tym miejscu zauważyć, że proporcjonalne pomniejszanie wymiaru urlopu będzie miało miejsce tylko w sytuacji, kiedy pracownik przebywa na urlopie bezpłatnym co najmniej 1 miesiąc.

Okres na jaki wniosek zostanie złożony, zależy od chęci pracownika, jednak należy pamiętać, że jeżeli przewidywany okres przebywania na urlopie bezpłatnym jest dłuższy niż 3 miesiące, pracodawca może zastrzec sobie możliwość odwołania pracowika z urlopu. Co ważne – może to mieć miejsce tylko i wyłącznie w sytuacji, kiedy zajdą ku temu ważne przesłanki.

Zgodnie z art. 1741 Kodeksu Pracy, za zgodą pracownika, wyrażoną na piśmie, pracodawca może udzielić pracownikowi urlopu bezpłatnego w celu wykonywania pracy u innego pracodawcy przez okres ustalony w zawartym w tej sprawie porozumieniu między pracodawcami.

W przypadku, o którym mowa w powyższym przepisie, okres urlopu bezpłatnego wlicza się do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze u dotychczasowego pracodawcy. I jest to jedyny przypadek, kiedy urlop bezpłatny uwzględniany jest w ustalaniu uprawnień pracowniczych u pracodawcy, który udziela urlopu bezpłatnego.

W okresie przebywania na urlopie bezpłatnym, pracownik podlega ochronie przed zwolnieniem, jest to bowiem nieobecność usprawiedliwiona. Pracodawca nie może mu również wypowiedzieć warunków pracy i płacy. Rozwiązanie stosunku pracy z pracownikiem przebywającym na urlopie bezpłatnym jest możliwe tylko w przypadku likwidacji lub upadłości pracodawcy.